logo

Israëli's en joden verenigd tegen de bezetting

10-07-2017 17:53

Door Ronie Barel, projectcoördinator bij Een Ander Joods Geluid. Dit artikel, inclusief het interview met Jessica Montell, is door Ronie geschreven op verzoek van het blad De Brug, uitgegeven door SIVMO. Het is gepubliceerd in De Brug, editie 105, juni 2017, pag 20 en 21. Hier kan je de gepubliceerde PDF versie lezen.

SISO slaat brug tussen Israëlische vredesbeweging en progressieve joden wereldwijd

Daniel Bar Tal is een internationaal bekende Israëlische expert op het gebied van politieke en opvoedkundige psychologie. Na zijn pensionering besloot hij om zich te wijden aan vredeswerk en -activisme ‘om de bezetting te beëindigen en daarmee Israël te redden’.

Ongeveer een jaar geleden hoorde ik voor het eerst over SISO (Save Israel and Stop the Occupation), een nieuwe Israëlische beweging die bezig was om verschillende groepen, zowel binnen als buiten Israël, te verenigen in een nieuw vredesblok. Wat in eerste instantie slechts leek op het zoveelste ‘Israëlische vredesinitiatief’ bleek in werkelijkheid een zeer uniek en uiterst ambitieus project te zijn om diverse groepen in Israël en in de joodse diaspora, waar dan ook ter wereld, met elkaar te verenigen.

Bar Tal, oprichter van SISO, stond een Israëlische en joodse wereldbeweging voor ogen. Een beweging die, door het organiseren van een groot aantal activiteiten in juni 2017, prominent aandacht zou vragen voor 50 jaar Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden, veroverd tijdens de Zesdaagse Oorlog in juni 1967. Deze beweging zou, zoals Bar Tal stellig zei in een interview in Ha’aretz begin vorig jaar, de Israëlische regering ertoe moeten dwingen om vóór 5 juni 2017, de vijftigste ‘verjaardag’ van de bezetting, een keuze te maken. Israël zou óf ‘de stichting van een onafhankelijke staat Palestina moeten accepteren’, óf ‘gelijke rechten moeten toekennen aan iedereen die in bezet gebied leeft tot er een, door beide zijden overeengekomen, oplossing van het conflict tot stand is gebracht.’

Zijn visie leek in het begin niet veel meer te zijn dan een wilde, onrealistische fantasie. Maar Bar Tal en zijn collega’s waren er van overtuigd dat er dit jaar een nieuw momentum zou ontstaan, waarin organisaties en individuen eindelijk bereid zouden zijn om hun onderlinge verschillen opzij te schuiven en zich te verenigen om samen te pleiten voor een einde aan de bezetting. En inderdaad, naarmate de tijd voortschreed, sloten steeds meer individuen en organisaties zich aan, en langzaam maar zeker is SISO uitgegroeid tot een serieuze beweging met een groeiende aanhang.

Bekende Israëli’s
Het afgelopen jaar sloot een groeiend aantal bekende Israëli’s zich aan bij SISO. Schrijvers Amos Oz en David Grossman, zangeres Achinoam Nini en Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman waren maar enkelen op de groeiende lijst. Bar Tal en zijn collega’s reisden ondertussen de wereld over om joodse gemeenschappen en organisaties te bewegen zich bij SISO aan te sluiten. Kritisch-joodse organisaties als Yachad (Groot-Brittannië), Jcall (Frankrijk) en If Not Now (VS) zeiden volmondig ja, en ook het New Israel Fund (een groot fonds dat progressieve doelen in Israël steunt), de joodse jongerenbeweging Hasjomer Hatzair en Een Ander Joods Geluid zijn betrokken bij het initiatief.

En ook binnen Israël sloten steeds meer vredesgroepen zich aan, waaronder door SIVMO gesteunde groepen als Machsom Watch en Combatants for Peace. Al deze organisaties verenigden zich achter één gezamenlijk doel: het vijftigste jaar zou het laatste jaar van de verfoeilijke bezetting moeten zijn – en het was aan progressieve joden en Israëli’s om dat af te dwingen.

Een supporter van het eerste uur is Jessica Montell, een naam binnen de Israëlische vredes- en mensenrechtenbeweging. Zij stond dertien jaar lang aan het hoofd van de prominente mensenrechtenorganisatie B’Tselem, en sloot zich een jaar geleden bij SISO aan, waar zij inmiddels de rol van directeur vervult.

Montell: “SISO heeft een nieuwe en andere aanpak. SISO legt het accent op de invloed die de bezetting op de Israëlische samenleving heeft. Het uitgangspunt van SISO is betrokkenheid bij de toekomst en koers van Israël.” Montell neemt geen blad voor de mond als ze spreekt over de gevolgen die de huidige politieke situatie heeft op het land waar zij, jaren geleden, als Amerikaans-joodse vrouw naartoe emigreerde.

“Een halve eeuw overheersing over de Palestijnen vormt een serieus gevaar voor de toekomst van dit land. Het zijn niet alleen de Palestijnen die onder de bezetting lijden. Hun lijden is duidelijk. Ook de Israëlische samenleving betaalt een prijs. Dat moet duidelijker worden gemaakt en dienen als een katalysator voor verandering.”

De reacties vanuit joodse hoek waren niet eensluidend.
“Dat is logisch: wij richten ons op een nogal divers publiek. Kleine joodse groepen zijn enthousiast om zich, op deze manier, te verbinden met Israël en andere kritische joden. Grotere groepen voelen zich minder geïsoleerd, maar verwelkomen de betrokkenheid in dit initiatief van Israëlische experts. Binnen Israël zelf proberen we vooral als coördinatieplatform te functioneren. Wij namen het initiatief tot het zogenoemde “50-Eruit netwerk”, zodat iedereen die activiteiten plande rond de vijftigste verjaardag van de bezetting, dat met de anderen kan coördineren – en dit werd zeer gewaardeerd.”

“Wij hebben ook een Pesach-Hagada gemaakt waarin dertig prominente joden en Israëli’s de traditionele Hagada-teksten verbinden met hedendaagse pogingen tot bevrijding. Deze Hagada werd door alle doelgroepen waarop wij ons richten zeer goed ontvangen. Er zijn duizenden exemplaren van verkocht in Israël en elders, terwijl onze partners versies in het Frans, Spaans en Portugees hebben geproduceerd, naast de Engelse en Hebreeuwse versies.”

“Een ander interessant en uniek kenmerk van SISO is het speciale bondgenootschap tussen Israël en de diaspora. Er zijn altijd joodse en Israëlische organisaties geweest die met elkaar samenwerkten, maar nooit op deze schaal.”

Is dat wat SISO zo anders maakt dan andere initiatieven in Israël en daarbuiten?
“Ja, absoluut. Dit bondgenootschap versterkt beide partijen. Joden, waar ook ter wereld, die onze waarden delen zijn vaak huiverig om zich uit te spreken, omdat ze niet in Israël wonen – ook al zegt Israël uit hun naam te spreken. Dat er nu Israëli’s zijn die naar hen toekomen en een beroep doen op hun, machtigt hen als het ware om zich uit te spreken. Progressieve Israëli’s voelen zich ondertussen binnenslands een belegerde minderheid. Dat zij nu steun krijgen van joden van over de hele wereld zorgt er voor dat zij zich realiseren dat zij in feite de meerderheid van het wereldjodendom vertegenwoordigen.”

“Vredeswerk verrichten in Israël is tegenwoordig een gigantische uitdaging. Het is geen geheim dat het publieke debat over vrede en rechtvaardigheid heel erg moeilijk ligt. Links zijn in Israël is een ontzettend ingewikkelde positie om in te nemen, ook omdat de politieke atmosfeer zo agressief is.”

Wat voor impact kan SISO hebben op het debat over vrede?
“We hopen twee boodschappen in het publieke debat te introduceren die op dit moment ontbreken: de prijs die Israël zelf betaalt voor het continueren van de bezetting, en het feit dat veel joden buiten Israël dit beleid niet steunen.”

Hoe wil SISO dat voor elkaar krijgen in een debat dat gedomineerd wordt door figuren als Netanjahoe en Trump?
“De huidige politieke situatie is lastig. Netanjahoe doet zijn uiterste best om kritische stemmen tot zwijgen te brengen en te demoniseren. Het is niet duidelijk wat Trumps invloed is. Wat er gebeuren gaat, is onvoorspelbaar. Maar de ongelofelijke massale politieke mobilisatie tegen Trump is inspirerend.”

“Ook het feit dat, tegen de verwachting in, Trump het onlangs over Palestijnse zelfbeschikking en vrede had, is een kans. Het is duidelijk dat er op dit moment geen perfecte oplossing bestaat. Er is nog een lange weg te gaan. Het Israëlische vredeskamp moet slim en effectief te werk gaan en joden over de gehele wereld moeten zich bij hun pogingen aansluiten om maximaal effect te hebben. Uiteindelijk zullen we slagen.”

Inmiddels heeft SISO duizenden sympathisanten verspreid over vijf continenten, en heeft het een belangrijke rol op zich genomen in de Israëlische samenleving en in het vredeskamp. De afgelopen maand vond, onder zijn auspiciën, een groot aantal activiteiten plaats – van filmfestivals en tentoonstellingen, tot aparte synagoge-diensten en gebeden voor vrede. Een van de meest in het oog springende activiteiten was het fysiek markeren van de Groene Lijn – de grens tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever – begin juni, waar onder meer Machsom Watch bij betrokken was.

Meer weten over SISO? Ga dan naar www.siso.org.il.