logo

BDS, anti-BDS en anti-anti-BDS in de Verenigde Staten

23-08-2017 12:38
BDS

Wordt het in de Verenigde Staten strafbaar om je uit te spreken voor BDS? Heel waarschijnlijk is dit nog niet, maar twee wetsvoorstellen pleiten voor een verbod op zaken doen met bedrijven en landen die BDS tegen Israël steunen. Het politieke verzet hiertegen groeit.

Overal in de westerse wereld wint de Palestijnse Boycot,- Desinvesterings- en Sanctiebeweging steeds meer terrein. In de VS is hiertegen al enkele jaren geleden een enorme juridische tegenaanval ingezet. Die richt zich op de mogelijkheden van afzonderlijke staten en lagere overheden om BDS op de een of andere manier te blokkeren. Dit gebeurt door middel van wet- en regelgeving die betrekking heeft op de gunning van overheden. Het is juridisch niet mogelijk om bedrijven iets te verbieden, maar je kunt als overheid wel eisen formuleren voor jezelf. Overheden als gemeenten, ‘counties’ en staten kunnen eisen stellen aan de bedrijven die diensten en goederen leveren. Via een ingewikkelde constructie worden bedrijven die op de een of andere manier gevoelig zijn gebleken voor BDS hiervoor indirect gestraft. Sommige staten namen al wetgeving aan die het voor de staat onmogelijk maakte opdrachten te gunnen aan bedrijven die weigeren zaken te doen met Israëlische bedrijven in de Palestijnse gebieden. Al deze pogingen om BDS te laten verdwijnen hebben tot dusver echter gefaald: de solidariteit met de Palestijnse strijd is groeiende.

Israël verzet zich tegen BDS en heeft zelfs een ministerie opgericht, het Ministerie van Strategische Zaken, dat alle anti-BDS coördineert. Het ministerie gebruikt argumenten als dat BDS ‘eigenlijk’ bedoeld is om Israël te delegitimeren en ‘eigenlijk’ van de kaart te vegen. Dat BDS een campagne is die mensenrechtenschendingen aan de orde stelt, wordt door het ministerie en door buitenlandse tegenstanders van BDS nooit genoemd.

Een van de bondgenoten van Israël in de strijd tegen BDS in de VS is AIPAC, de Amerikaanse grote broer van het CIDI. De pro-Israëlbelangenbehartiger is samen met een aantal Congresleden bezig een serie wetsvoorstellen aangenomen te krijgen, die de BDS-beweging in de VS zelf en erbuiten economische schade kunnen gaan berokkenen. Ook dit gaat indirect, door bedrijven en organisaties te straffen voor hun onwil om met Israëlische bedrijven in de bezette Palestijnse gebieden samen te werken.

Zowel in de Amerikaanse Senaat als in het Huis van Afgevaardigden zijn voorjaar 2017 twee wetsvoorstellen ingediend. (In tegenstelling tot bijvoorbeeld in Nederland worden wetsvoorstellen niet eerst in de ene kamer van het Congres, en dan in de andere behandeld, maar tegelijkertijd in beide kamers van het Congres.) De wetsteksten en meer info zijn hier te vinden.

De eerste van de twee beoogde wetten is de Israel Anti-Boycott Act. Deze gaat straffen uitdelen aan bedrijven en personen die gehoor geven aan oproepen tot BDS. Een van de straffen is dat een bedrijf  niet langer een beroep kan doen op de Amerikaanse Kredietbank voor Import en Export. Ook moet volgens de wet de samenwerking tussen Israël en de VS nauwer worden, op allerlei terreinen, waaronder bijvoorbeeld research. Staten en bedrijven buiten de VS die handel willen drijven met de Verenigde Staten, kunnen dat alleen doen als zij zich verre houden van BDS.

Het tweede wetsvoorstel heet de Combating BDS Act. Deze geeft staten en lokale overheden vrij spel om geen contracten te hoeven aangaan met bedrijven of personen die BDS steunen of Israëlische producten boycotten, hun investeringen hebben teruggetrokken of anderszins aan BDS doen. De situatie die al bestaat, wordt hiermee bekrachtigd. Nieuw is dat ook de EU slachtoffer kan worden van deze wet, net als de Verenigde Naties en haar organisaties.

Juridisch zijn de wetsvoorstellen op dit moment in strijd met het geldende Amerikaanse buitenlandse beleid, dat in de pas loopt met de internationale gemeenschap en stelt dat de door Israël bezette gebieden bezet gebied zijn. Deze wetsvoorstellen zorgen ervoor dat de bezetting de facto wordt goedgekeurd.

Wat betekent dit nu voor BDS-activisten? Op het eerste gezicht klinken de wetsvoorstellen nogal braaf. Bij nader inzien blijkt dat de wetsvoorstellen voortborduren op al bestaande wetgeving, met name de wetgeving tegen de Arabische boycot van Israël in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Tijdens die boycot eisten bedrijven in bijvoorbeeld Saoedi-Arabië of Koeweit dat bedrijven die zaken wilden doen konden laten zien dat hun medewerkers geen Joden waren.

Meedoen aan de boycoteisen toendertijd werd streng verboden; de nieuwe wetsvoorstellen zijn een verscherpte actualisatie van de wetten die eind jaren zeventig zijn aangenomen. De wetgeving legde toen al zware straffen op aan die bedrijven en personen die hun personeel screenden in het kader van deze boycot. Dezelfde zware straffen worden nu gehangen aan de nieuwe wet. Iemand die bijvoorbeeld als eigenaar van een bedrijf op de een of andere manier BDS ondersteunt, kan een minimumstraf ontvangen van 250.000 dollar en maximaal twintig jaar gevangenisstraf.

Wat dit in de praktijk gaat betekenen, is nog niet duidelijk, want de wetsvoorstellen hebben nog een lange weg te gaan in de politieke besluitvorming. Het gaat in de wetsvoorstellen ook om economische delicten. Wat het betekent voor bijvoorbeeld iemand die ergens in de VS voor BDS ageert tijdens een demonstratie buiten op straat, is ook niet duidelijk.

AIPAC is actief aan het lobbyen voor deze wetten: op de AIPAC-website worden AIPAC-leden opgeroepen hun senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden te bewerken om zich hierachter te scharen.

Het Amerikaanse J Street denkt er juist heel anders over. J Street is bang dat de wetsvoorstellen de vrijheid van meningsuiting in gevaar brengen. J Street is een actie gestart waarbij de achterban de senatoren en leden van het Huis juist oproept om hier tegen te stemmen. Volgens J Street is een ander ongewenst effect van de voorgestelde wetgeving dat de grenzen tussen Israël en de door Israël bezette gebieden steeds onduidelijker worden. Hoe willen de Amerikanen in de toekomst nog druk uitoefenen op Israël om bezet gebied op te geven, als zij het verschil zelf niet meer maken?

De Amerikaanse Unie voor Burgerrechten ACLU is ook begonnen met actievoeren om de wetsvoorstellen van tafel te krijgen. Inmiddels is er in elk geval in politieke kringen meer belangstelling voor ontstaan. Meer senatoren en leden van het Huis zijn zich ervoor gaan interesseren en sommigen, zoals Senator Elisabeth Warren, hebben zich van de wetsvoorstellen gedistancieerd. Het Amerikaanse Congres komt in september terug van reces.

Een Ander Joods Geluid