logo

Het regeerakkoord - Onderlinge relaties verstevingen: wie precies en hoe?

10-10-2017 20:22

Hè hè, het regeerakkoord is gepresenteerd! Eindelijk kan iedereen lezen welke plannen de vier coalitiepartijen hebben bedacht. Snel doorscrollen naar hoofdstuk 4, Nederland in de wereld en naar paragraaf 4.1, Buitenlands beleid. Het verhaal deed de ronde dat er zes weken is onderhandeld over het bullet point over Israël en Palestina. Dat zorgde voor hooggespannen verwachtingen, maar in het regeerakkoord staat niets nieuws.

Hoe gaat Nederland zich in de komende kabinetsperiode opstellen op dit dossier? Eeh… gewoon, zoals altijd. ‘In het Midden-Oosten draagt Nederland bij aan vrede en veiligheid. Nederland benut de goede betrekkingen met Israël en de Palestijnse Autoriteit voor het behoud en de verwezelijking van de tweestatenoplossing: een onafhankelijke, democratische en levensvatbare Palestijnse staat naast een veilig en internationaal erkend Israël. Nederland zet zich tevens in voor verbetering van de onderlinge relaties tussen Israëliërs en Palestijnen.’

Wat staat hier nu werkelijk? Dat Nederland de droom van de tweestatenoplossing in leven blijft houden. Hoe? Geen idee. Misschien kan een van de oppositiepartijen hierover binnenkort tijdens het Kamerdebat een vraag stellen, maar het antwoord zal waarschijnlijk net zo vaag zijn als deze formulering in het regeerakkoord.

Er is een wijziging zichtbaar ten opzichte van eerdere beleidsuitgangspunten. Nederland gaat zich inzetten voor de verbetering van de onderlinge relaties tussen Israëli’s en Palestijnen. Dit is nieuw. Hoe het toekomstig kabinet dit wil doen is best een interessante vraag. En: aan welke Palestijnen refereren de vier coalitiepartijen? De Palestijnen die in Israël zelf wonen? Gaat Nederland de tweetalige scholen subsidie geven, of andere kleinschalige projecten om het samenleven te bevorderen? In (Oost-)Jeruzalem is het probleem tussen Israëli’s en Palestijnen er niet in gelegen dat de onderlinge relaties niet goed zijn, maar dat Israëlische kolonisten Palestijnen het leven onmogelijk maken. De Palestijnen in Oost-Jeruzalem hebben last van bureaucratische pesterijen van de kant van Israël - een veel nijpender probleem. Laatst schreven wij hierover in ons factsheet.

Voor de Palestijnse bewoners van de Westoever zouden de relaties met de Israëli’s enorm opknappen als de Muur zou verdwijnen - het lijkt niet erg waarschijnlijk dat Nederland zich opeens hiervoor gaat inzetten. Minder checkpoints? De blokkade van de Gazastrook opheffen? Het eenvoudiger maken voor bewoners van de Gazastrook om familie buiten de strook te bezoeken? De onderlinge relaties verbeteren, we hebben hulp nodig om te begrijpen wat ermee bedoeld wordt. 

Iets anders is dat Irak, Libanon en Jordanië ook expliciet worden benoemd. In de paragraaf over ontwikkelingssamenwerking staat te lezen dat het landenbeleid wordt herzien om meer focus en effectiviteit aan te brengen in het licht van de nieuwe doelstellingen van het buitenlands beleid. Libanon, Jordanië en Irak worden ‘focuslanden’ en krijgen meer steun. Dit heeft met de focus op migratie te maken, of liever gezegd: de focus op het tegengaan van migratie, met veel aandacht voor opvang in de regio. Wat dit voor de internationale politieke verhoudingen betekent, vermeldt het regeerakkoord niet, maar er komt meer geld beschikbaar voor de buurlanden van Israël en Palestina.

In Israël zelf is de droom van de tweestatenoplossing al lang geleden uiteengespat. De lijst met voorbeelden hiervan is vrijwel eindeloos en kan elke dag worden aangevuld. Lange tijd hielden opeenvolgende Israëlische kabinetten de illusie nog wel in stand dat er ooit terugtrekking mogelijk zou zijn uit de Palestijnse gebieden, maar de huidige ministersploeg houdt deze facade niet langer omhoog. Het Israëlische kabinet vierde 27 september met een ceremonie in Gush Etzion de vijftigste verjaardag van de ‘bevrijding van Judea, Samaria, de Jordaanvallei en de Golanhoogte’. Als feestje was het niet zo’n geslaagde avond. De aandacht van de media was geheel en al gericht op de beslissing, enkele dagen tevoren, van de voorzitter van het Hooggerechtshof in Israël om alle collega’s te verbieden om te gaan. Ook van de vertegenwoordigers van de landen van de Europese Unie had niemand de uitnodiging aangenomen.

Tijdens de ceremonie sprak de Israëlische minister van Onderwijs Naftali Bennett de wens uit de Westoever te annexeren. Niemand riep hem tijdens die avond of achteraf tot de orde: dat dit niet kan gezien het internationale recht, VN-resoluties, de Oslo-akkoorden, etc. etc. Het is maar een voorbeeld uit vele, maar het gebeurde nog geen twee weken geleden en de coalitie-onderhandelaars kunnen dit ook hebben gehoord en gezien.

De vraag blijft dus, met deze viering van vijftig jaar bezetting die wordt gepresenteerd als bevrijding als saillant voorbeeld in het achterhoofd: hóé gaat Nederland ervoor zorgen dat de tweestatenoplossing wordt geïmplementeerd?