logo

Jeruzalem 'hoofdstad van Israël'

06-02-2018 11:14

 Er is veel ophef geweest over de beslissing van de VS, op 8 december 2017 door president Trump wereldkundig gemaakt, om ‘Jeruzalem te erkennen als de hoofdstad van Israël.’ Deze aankondiging werd gevolgd door de mededeling van vice-President Pence, op bezoek in Israël, dat de VS verwachten al volgend jaar hun ambassade te verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem.

Over de voorstanders van het ‘erkennen van Jeruzalem’ - ook in Nederland te vinden - moet het volgende opgemerkt. Zij keerden zich altijd met luide stem tegen elk initiatief van Palestijnse kant, hoe klein of hoezeer in lijn met het internationale recht ook, om te komen tot een iets evenwichtiger machtsverhouding met Israël. Het sleutelwoord daarbij was: eenzijdig! Lidmaatschap voor Palestina van internationale organisaties, zoals het Internationaal Strafhof? Eenzijdig! Dit woord is nu opeens verdwenen uit het vocabulaire van de Israëllobby: het ‘erkennen’ van Jeruzalem als hoofdstad van Israël heet niet ‘eenzijdig’, het is: ‘rekening houden met de realiteit’. 

De Amerikaanse beslissing echter staat, behalve op dertig jaar jaar Amerikaans beleid terzake, haaks op de internationaal aanvaarde zogenoemde tweestatenoplossing, die voorzag in Jeruzalem als gedeelde hoofdstad van twee soevereine staten, Israël en Palestina, en is alleen daarom al hoogst ‘eenzijdig’; de beslissing beloont bovendien geweld uit het verleden – grote delen van Jeruzalem zijn met militair geweld door Israël veroverd en bezet gehouden. Het schendt daarom het internationaal recht, dat erkenning van gebiedsverovering afwijst. De beslissing beloont ook geweld in het heden: met allerlei dubieuze en slinkse praktijken hebben Israëlische kolonisten zich in overwegend Palestijnse delen van de stad genesteld, waar zij gewapenderhand worden beschermd; de beslissing negeert de illegale annexatie en inlijving door Israël van grote gebieden rond Jeruzalem, waardoor de stad - volgens Israëlisch recht - een veel groter gebied beslaat dan het historisch ‘joodse Jeruzalem’, waar ter rechtvaardiging van deze daad van ‘erkenning’ door voorstanders naar verwezen wordt. Eenzijdiger kan het niet. 

De tegenstand en afkeuring in de VN van deze beslissing van de Amerikaanse regering was dan ook overweldigend; Amerika noemde daarop de tegenstanders, waaronder Duitsland en Engeland, ‘vijanden van Amerika’, en dreigde de namen van de tegenstemmers ‘goed te onthouden’.

Om het Palestijnse gezag in het gareel te dwingen, besloot de regering van de VS ook nog om tientallen miljoenen dollars te korten op de hulp aan UNRWA.

Politiek, diplomatiek en financieel zijn de Palestijnen door Amerika in december en januari met hun rug tegen de muur gezet (‘in de hoek getrapt’ is betere beeldspraak).

Toch, en dat komt bovenop het toch al slechte nieuws, zijn de drie bovenstaande maatregelen: erkenning van Jeruzalem als hoofdstad, overplaatsing Amerikaanse ambassade en grote korting op het UNWA budget, ‘klein bier’ vergeleken met wat de Palestijnen in de zeer nabije toekomst te wachten staat.

Volgens het vredesplan van Trump c.s., in januari door de nieuwe sterke man van Saoedi-Arabië prins Salman in de vorm van een nauw verholen ultimatum overgebracht aan de voor dat doel naar Ryad ontboden Abbas, staat het volgende te gebeuren. Ik baseer me op de publicaties van Richard Silverstein.

De inhoud van Trumps Deal of the Century.

1)        Krijgt Israël Jeruzalem als hoofdstad in de schoot geworpen, de Palestijnen moeten genoegen nemen met Abu Dis, een dorp even buiten Oost-Jeruzalem, maar daarvan gescheiden door de Muur;

2)               Israël behoudt de volledige controle over West- en Oost-Jeruzalem (‘verenigd Jeruzalem’);

3)               Amerika zal – buiten de annexatie die de erkenning van Jeruzalem al met zich meebrengt - geen belemmering opwerpen aan de annexatie door Israël van nog eens tien procent van de Westelijke Jordaanoever;

4)               Palestijnse ‘zeggenschap’ wordt beperkt tot de zogenoemde A- en B-gebieden, samen 0ngeveer 38% van de Westelijke Jordaanoever;

5)               Er wordt geen enkele stap gezet om ook maar enig terrein van de zogenoemde C-gebieden (de resterende 62%) over te dragen aan ‘Palestina’;

6)               Voorzien is in permanente Israëlische aanwezigheid (‘security control’) aan de oostgrens, in de Jordaanvallei;

7)               De overgang van de Westelijke Jordaanoever naar Gaza en vice versa staat onder permanent Israëlisch toezicht en controle;

8)               Palestijnen die via vliegveld Ben Gurion of de Israëlische havens Haifa en Ashdod reizen worden door Israël speciaal gescreend;

9)               Alle luchtruim, territoriale wateren en ether- en kabelcommunicatie blijft onder Israëlisch toezicht;

10)            Er komt geen Palestijnse ‘security force’, slechts een ‘sterke politiemacht’;

11)            Over de positie van Gaza wordt niet gerept;

12)            Grenzen worden pas vastgesteld ‘nadat de Palestijnen’ met deze ‘deal’ akkoord zijn gegaan;

13)            De VS erkennen Israël als ‘joodse staat;

14)            Een Palestijns ‘recht van terugkeer’ ‘bestaat niet’;

15)            Alle voorgaande vredesplannen zoals ooit ‘het Saoedisch Initiatief’ (omarmd door o.a. de Arabische Liga) gaan in de prullenmand.

Het is een droge opsomming, maar met een duidelijke conclusie: van het enkele decennia lang internationaal gekoesterde ideaal van een territoriaal aaneengesloten, economisch levensvatbare, politiek onafhankelijke Palestijnse staat, blijft net zoveel over als van bloesemblaadjes in de winter. 

De Palestijnen voelen zich ten diepste door de Amerikanen verraden; tot 8 december verliepen de contacten met de regering Trump in hun beleving open en hoopgevend.

Al langer beheerst Israël de facto en totaal het hele gebied tussen de Middellandse Zee en de rivier de Jordaan; nu de Amerikanen hiervoor de politieke en diplomatieke ruimte scheppen zal deze situatie ook steeds meer formeel zijn beslag krijgen. Wie nu als oplossingsperspectief nog vasthoudt aan de tweestatenoplossing, zoals de EU, houdt zichzelf voor de gek. Zoals bekend kan zelfbedrog hardnekkig zijn. Ook een mogelijk voortijdig vertrek van president Trump biedt geen soelaas: vicepresident Pence die hem dan zou opvolgen, staat te boek als een man met opvattingen over Israël/Palestina die in de Nederlandse verhoudingen thuishoren ter rechterzijde van de rechtervleugel van de SGP.