logo

Israëlische bezetting en nederzettingen

In 1967 veroverde Israël in de Juni Oorlog de Westelijke Jordaanoever, de Golan-hoogten, de Gazastrook en de Sinaï op respectievelijk Jordanië, Syrië en Egypte. Israël heeft in het kader van de vredesregeling met Egypte in 1979 de Sinaï weer afgestaan. Fysiek is het ook niet meer aanwezig in de Gazastrook, hoewel Israël praktisch bezien het leven in de Gazastrook nog altijd in een ijzeren greep houdt door onder meer zijn bijna volledige controle over de grenzen, de bevolkingsregistratie en de import en export. De Westelijke Jordaanoever en de Golan-hoogten houdt Israël nog altijd bezet.

De doorgaande bezetting van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook staat een zelfstandige Palestijnse staat in de weg. Al snel na Israël’s overwinning in de Juni Oorlog trokken Israëlische kolonisten de bezette gebieden in om nederzettingen te stichten. Dat kwam voort uit verschillende motieven. Een groot deel van de eerste kolonisten was seculier en linksgeoriënteerd. Zij zagen in het stichten van nederzettingen een ‘zionistische opdracht’ om onder meer het land van ‘Judea en Samaria’ (de Bijbelse benaming van de Westelijke Jordaanoever) te bevolken - ondanks de aanwezigheid van miljoenen Palestijnen. Al snel begonnen ook religieuze zionisten zich in de nederzettingenpolitiek te mengen; zij stichtten in de loop van de jaren verschillende kleine nederzettingen diep in de bezette gebieden, vaak op plekken die een religieuze betekenis hebben. De nederzetting in de Palestijnse stad Hebron, die heeft geleid tot een totale ontwrichting van het leven daar, is daar een voorbeeld van.

Soms werden de kolonisten bij het stichten van hun nederzettingen tegengewerkt door de Israëlische autoriteiten, maar meestal tolereerde en ondersteunde de overheid deze ontwikkelingen juist actief. Op sommige momenten werd de bouw zelfs geïnitieerd door de autoriteiten, zoals de bouw van veel nederzettingen in Oost-Jeruzalem en in de Jordaanvallei. Dit gebeurde zowel onder linkse als rechtse regeringen. Van 1967 tot 2010 vestigden honderdduizenden Israëli’s zich als kolonist in de bezette gebieden; eind 2010 woonden er meer dan 500.000 Israëli’s in deze nederzettingen (301.000 op de Westelijke Jordaanoever, 190.000 in Oost-Jeruzalem, 18.000 op de Golan-hoogten). Kolonisten kunnen aanspraak maken op verschillende gunstige financiële regelingen en subsidies. Dit heeft er dan ook toe geleid dat een significant deel van de Israëli’s die in deze nederzettingen woont dit niet zozeer uit ideologische doeleinden doet, als wel uit financiële overwegingen.

De nederzettingen zijn illegaal volgens diverse internationale rechtsregels en bepalingen, zoals de Vierde Geneefse Conventie. Het Internationaal Gerechtshof heeft in 2004 nadrukkelijk de illegaliteit van de nederzettingen vastgesteld, omdat zij gebouwd zijn op bezet gebied. 

Een Ander Joods Geluid vindt dat de nederzettingen ontruimd moeten worden, een opvatting die wijdverspreid is onder de internationale gemeenschap. De nederzettingen maken dat Palestina steeds verder versnipperd raakt; daarnaast hebben zij een negatieve impact op het leven van veel Palestijnen. De nederzettingen en de Israëlische bezetting hebben geleid tot landonteigening, een inperking van de vrijheid van beweging, geweld door zowel kolonisten als het leger en de roof van vruchtbare grond, water en andere grondstoffen. De voortdurende uitbreiding in en van veel nederzettingen zorgt voor een gestage groei van de bevolking in de nederzettingen en maakt een twee-staten-oplossing steeds minder mogelijk. 

Daarnaast is er sprake van een schrijnende ongelijkheid tussen de Israëlische kolonisten en de Palestijnse bevolking, onder meer door het bestaan van verschillende rechtssystemen (waarbij Israëli’s onder het civiele recht vallen en Palestijnen onder het militaire recht) en verregaande beperkingen op de vrijheid van beweging voor veel Palestijnen, veelal ten gunste van Israëlische kolonisten.

Een Ander Joods Geluid vindt dat er een einde moet komen aan de Israëlische bezetting en Israëls nederzettingenpolitiek. Niet alleen hebben deze een dramatisch effect op het leven van veel Palestijnen en staan ze in de weg van een Palestijnse zelfbeschikking; de bezetting heeft ook een corrumperend effect op Israël en de Israëlische samenleving. Een Ander Joods Geluid ziet een beëindiging van de bezetting en de nederzettingenpolitiek als de belangrijkste stap om te komen tot een duurzame vrede tussen Israël en de Palestijnen.

Verdere documentatie: