logo

Blog: Dwarse verbanden

03-05-2011 16:06

Het is de week van 4 en 5 mei, en vanaf vandaag ook de week waarin Osama Bin Laden werd gedood door de Amerikanen. Dit is ook de week waarin ik mijn eerste blog schrijf voor de website van Een Ander Joods Geluid. En de week nadat Hamas en Fatah vrede gesloten hebben. Om maar eens een paar kromme verbindingen te maken.

Sinds ik me aansloot bij Een Ander Joods Geluid in 2006 ben ik regelmatig geconfronteerd met allerlei dwarsverbanden tussen de Tweede Wereldoorlog, antisemitisme, moslimhaat, Holocaust, Israël als agressor, Palestijnen als agressoren, Geert Wilders, wel of geen democratie in Israël, Gaza-oorlog, veiligheidshek of Muur, Shoa, Al-Qaida en/of Mossad, Joods vs. joods, pro-Israël en j/Joods of anti-Israël en antisemiet, of moslim?, discriminatie of vrijheid van meningsuiting, kritiek op Israël binnenskamers houden of juist buiten hangen…

Vergelijking

Als ik beter had opgelet, had ik het aan kunnen zien komen. Voordat ik bekend was met EAJG gaf ik als student - peer-educator - les over de Tweede Wereldoorlog en het conflict in het Midden-Oosten. Marokkaanse jongeren voetbalden met kransen tijdens de Dodenherdenking, en de gemeente Amsterdam vond dat er wel wat verbeterd kon worden aan het historisch besef van deze jongens. Terecht. De eerste kromme vergelijking waar ik stomverbaasd over was kwam van mijn Marokkaanse leerlingen, en ik kon meteen met ze in discussie. Of eigenlijk: de discussie viel best mee, nadat we eerst uitgebreid de Tweede Wereldoorlog hadden behandeld. Deze eerste kromme vergelijking waar ik actief mee te maken had, tussen de Tweede Wereldoorlog en het Midden-Oostenconflict, kwam voort uit onwetendheid.

Twee werelden

Het werd voor mijzelf wel steeds onduidelijker hoe Israël een eerlijke democratie draaiende kon houden, met al die excessen van geweld van beide kanten. EAJG bood me in 2006 de kans om met eigen ogen het leven te aanschouwen in Israël en de Palestijnse gebieden. Ik wilde mee omdat ik zelf wilde zien hoe de democratie in Israël werkte, tegelijkertijd de Palestijnse gebieden bezet werden gehouden, de Israëliërs constant leefden in angst voor een aanslag en de Palestijnen en Palestijnse Israëliërs vakkundig gescheiden werden gehouden van de Joodse Israëliërs. Hoe viel dat te combineren in één, democratisch, 'land'? Ik zag dat het kon. Ik zag dat je geweldig uit kunt gaan in Tel Aviv - de bewaking voor elke club viel nog best mee - als je de avond daarvoor in Bethlehem (in de bezette Palestijnse gebieden) hebt geslapen, waar ze net als in Jeruzalem een gemengde school hebben voor Joodse en Islamitische kinderen. Waarna jij, als westerse 'toerist', rustig door de checkpoints komt, of net als de plaatselijke bevolking de illegale route door één van de gaten van de 'muur', neemt. Ik zag niet alleen dat democratie blijkbaar met bezetting te rijmen is, maar ook dat angst voor geweld (bij beide partijen) niet in de weg hoeft te staan van lol en plezier of de ambitie kinderen op te leiden tot vreedzame leiders. Misschien maakte ik nu zelf wel vergelijkingen die nergens op sloegen, uit gebrek aan inlevingsvermogen. Mensen in Israël en de Palestijnse gebieden lieten me zien dat leven in een conflictgebied niet betekent dat je leven stilstaat, of dat je geen hoop meer hebt op een vreedzame toekomst.

Herdenken

Terug naar nu, te beginnen met deze twee weken en deze eerste blogpost. Woensdag 4 mei herdenk ik de Tweede Wereldoorlog. Rond deze tijd denk ik vaak aan hoe mijn grootouders, Joods en katholiek, de oorlog doormaakten. Of je grootouders hebt die weten hoe het is om te leven tijdens bezetting, of dat je je als jonge Marokkaanse of Turkse verdiept in hoe dat zou kunnen zijn, vind ik niet uitmaken. Met andere woorden: je achtergrond zou geen verschil hoeven maken voor wat je van de Jodenvervolging vindt. Als je naast respect betuigen, je ook wilt inleven, kun je op verschillende manieren 'verbinding' voelen met slachtoffers en overlevenden van de Tweede Wereldoorlog, bijvoorbeeld door het huis waarin je woont. Voor mij is het herdenken van de Tweede Wereldoorlog op 4 mei vanzelfsprekend. Ik ben dan niet bezig met het bestaansrecht van Israël. Of met de dood van Osama bin Laden. Voor mij heeft dat niets te maken met waarom mijn Joodse grootouders zich moesten verbergen voor de Duitse bezetter en wat dat deed met hun leven.

Maar ik kan het me inmiddels levendig voorstellen dat je uit onwetendheid of gebrek aan inlevingsvermogen dwarsverbanden legt tussen de Tweede Wereldoorlog en recentere ontwikkelingen. U en ik deden en doen het zelf immers ook. Daarom ga ik me vanaf mijn volgende blogposts buigen over hoe anderen, ik, wij met elkaar, allerlei terechte en onterechte dwarsverbindingen leggen tussen het Midden-Oostenconflict en ontwikkelingen hier in Nederland en op mondiaal niveau. Want ik denk dat Een Ander Joods Geluid mede daarom ooit is opgericht: om te laten zien dat 'vanzelfsprekende' verbanden niet zo vanzelfsprekend zijn en je ook op ándere manieren naar het conflict tussen Israël en de Palestijnse gebieden kunt kijken. En natuurlijk: hoe en waarom dit conflict is verbonden met ons hier in Nederland.

Marjolein Sprenger is 29 jaar en woont en werkt in Amsterdam.