logo

Blog: Recht op Terugkeer

13-09-2011 12:52

Ik werk en woonde tot voor kort in Baka, een rustige gezinsbuurt in het zuiden van Jeruzalem, dat voor 1948 hoofdzakelijk bewoond werd door Arabieren, zowel moslims als christenen, maar na de Onafhankelijkheidsoorlog aan de westelijke kant van de scheidingslijn (the seam) viel.

Op Janglo.net, een Engelse advertentiesite voor zowel olim (immigranten) als Israëli's, zie je geregeld advertenties die hier woongelegenheid aanbieden in traditionele, Arabische woningen. Daaruit maak ik op dat niet alleen deze woningstijl bewonderd wordt, maar dat mensen hun lokale geschiedenis niet schuwen. Dit geeft mij hoop. Ondanks deze virtuele erkenning, blijft een van de knelpunten in vredesonderhandelingen met de Palestijnen het Recht op Terugkeer. Palestijnen en hun sympathisanten claimen dit recht op basis van Resolutie 194, aangenomen tijdens een Algemene Vergadering van de VN die stelt dat 'vluchtelingen' die in vrede willen leven met hun buren het recht hebben op terugkeer (let wel: de algemene politieke term 'vluchtelingen' kan ook van toepassing zijn op Joodse vluchtelingen uit Arabische landen).

Zoals wel vaker met herinneringen speelt het subjectieve een grote rol. Er wordt sentimenteel gesproken over boomgaarden, die inmiddels bebouwd zijn door Joodse kolonisten, sleutels van huizen in Haifa en Jeruzalem, waar het verrotte slot, tekenend voor de gebeurtenissen, niet eens meer bestaat. De jonge historie van Israël als Joodse staat zal nog wel een tijd lang betwist worden, waar sommigen, zoals Illan Pappe, Palestijnen als verdreven beschouwen en anderen het vluchten zien als een gevolg van de vergeldingsacties voor de vele aanvallen op konvooien en Joodse gemeenschappen vanuit Arabische dorpen.

Toch is het belangrijk om te begrijpen dat het Recht op Terugkeer samengaat met een verlangen naar een idealistisch(er) voorgesteld verleden, waar de vrijheid om eigen keuzes te maken centraal staat. Want teruggave van land en eigendommen zal het tij niet doen keren, noch zal het persoonlijke tragedies doen vergeten. Desondanks betekent de confrontatie met het verleden, die in haar subjectiviteit toch serieus genomen moet worden, wel dat wonden geheeld kunnen worden, en voor de huidige generatie om niet te hoeven leven in de schaduw van de vorige. En dan misschien zal Shimon Peres' voorspelling dat Palestijnen de metaforische sleutel hebben tot de toekomst, toch uitkomen.

Grace Wermenbol (21) studeert Geschiedenis en Duits en loopt momenteel stage voor The New Israel Fund/Shatil in Jeruzalem.