logo

Blog: Pesach

26-03-2013 17:14

Ik woon tegenwoordig in een klein dorp in het noorden van Israël waar de belangrijkste bron van inkomsten een hotel is. Het hotel heeft een koosjere keuken, wat onder andere betekent dat er geen melk- en vleesproducten in één voedingsmiddel, gerecht of maaltijd zitten. Veel van de gasten in het hotel zijn joodsorthodoxe Israëli’s, die hier hun vakantie, bar mitswa of een van de joodse feestdagen vieren. Pesach is net begonnen en op maandagavond 25 maart zijn er 150 gasten in het hotel die hun Sedermaaltijd hier houden. Met Pesach herdenkt men de joodse slavernij in Egypte en de uittocht of Exodus uit Egypte en daarmee de bevrijding van de slavernij.

Zaken blijven doen tijdens Pesach als koosjer hotel of restaurant vergt enige voorbereiding (en geld). Tijdens de hele Pesachweek mag geen gerezen voedsel gegeten worden (zoals brood, rijst, peulvruchten en granen). Daarnaast moet alles voor het begin van Pesach ritueel schoongemaakt worden. Afgelopen week hebben we met circa 30 mensen de keuken en het restaurant ‘koosjer voor Pesach’ gemaakt. Gedurende Pesach mag alleen speciaal voedsel dat ‘koosjer voor Pesach’ is, genuttigd worden. Alle voorraden (thee, koffie, zout, peper, suiker, cacao, noem het maar op) leggen we in een aparte ruimte die de hele week dicht blijft. Het voedsel tijdens Pesach moet speciaal gekocht worden. Na Pesach zullen we de voorraden weer tevoorschijn halen, dan is ‘gewoon koosjer’ goed genoeg.

Het hebben van een koosjercertificaat houdt onder andere in dat je twee serviezen moet hebben, eentje voor vleesmaaltijden en eentje voor maaltijden met melkproducten. Per maand betaalt het hotel tussen de 4000 en 6000 shekel (5 shekel is ongeveer een euro) aan het Opperrabinaat om het certificaat te behouden. Dagelijks komt een ‘mashgiach’ (opzichter: een orthodoxe rabbijn of iemand die door een rabbijn is aangesteld voor dit werk) op bezoek die checkt of aan de kashroet-voorwaarden (de koosjere regels) wordt voldaan. Met Pesach komt een aantal ‘mashgichim’ langs die de rituele schoonmaak van al het serviesgoed uitvoert en met een vuurbrander alles behandelt waarmee of waarin gebakken wordt. Door dit vuur worden eventuele laatste resten kruimels of rijsmiddelen verbrand. Voor de rituele wassing moeten we alle borden, kommen, schalen, bestek, bekers etc. schoon uit de kast halen en door de afwasmachine halen. De mashgichim dompelen het serviesgoed daarna in speciale zakken eerst in kokend en dan in koud water. Als alles is afgedroogd, kan het weer de kast in. Het bezoek van deze mashgichim kost 3000 shekel. Elk restaurant of hotel in Israël dat koosjer voor Pesach wil zijn, moet deze behandeling door de mashgichim ondergaan. Eén mashgiach zal bovendien gedurende Pesach met zijn familie in het hotel verblijven om zeker te zijn dat we de regels niet overtreden.

Daags na de grote Pesach-schoonmaak ga ik op bezoek bij een Israëlische vriend A. die in een stadskibboets woont, een soort ‘gemeenschappelijk wonen’ in de stad. Hij vertelt dat zij in de weekenden onderdak bieden aan twee Eritreese vluchtelingen. Jongens van 18 of 19 die al bijna 6 jaar in Israël zijn, gevlucht uit Eritrea toen zij op weg naar school geronseld werden voor het leger, om kindsoldaat te worden. Via een lange, gevaarlijke tocht door Eritrea, Soedan, Egypte en de Sinaï kwamen zij in Israël, waar zij eerst een jaar in de gevangenis hebben gezeten. Met de kibboetsbeweging heeft A. het Ministerie van Onderwijs overgehaald om jonge vluchtelingen toe te staan naar een kostschool te gaan. De twee jongens zijn nu klaar met school en zoeken werk. Ze mogen legaal studeren en werken, maar ze zijn officieel niet legaal in Israël, en elk moment kunnen ze opgepakt en uitgezet worden. Toch willen deze jongens het liefst het leger in, om iets terug te doen voor de staat die hen heeft geholpen en een opleiding heeft gegeven. Bijkomend voordeel is dat eenmaal in het leger deze jongens een Israëlisch ID-nummer zouden krijgen, waarmee ze in Israël kunnen blijven. Tot nu toe heeft de regering hier echter nog niet mee ingestemd. A. vertelt dat de twee jongens met de kibboetsleden de Sedermaaltijd ter nagedachtenis aan de slavernij en de joodse Exodus zullen vieren. Voor hen is dit een emotioneel beladen avond: hun eigen Exodus staat hen nog vers in het geheugen.

Maaike Hoffer verblijft voor een periode in het noorden van Israël.