logo

Blog: Gebrek aan empathie

09-07-2014 10:22

Vorige week werden na een zoektocht van 18 dagen de lichamen van de drie verdwenen Israëlische tieners gevonden in een veld vlakbij Hebron. Sinds de ontvoering van de Israëlische jongens liep de spanning steeds verder op in zowel Israël als in Palestina. De Palestijnen waren boos om de grootschalige zoekacties in de Westelijke Jordaanoever waarbij zes Palestijnen om het leven kwamen. In Israël zorgde de vermissing en dood van de drie tieners voor veel boosheid en verdriet.

Toch is de volkswoede waarvan nu sprake is het gevolg van dieperliggende en langer spelende gevoelens. Tijdens mijn verblijf in Israël en Palestina dit jaar heb ik gemerkt dat bij een groot deel van de mensen die ik sprak, zowel Israëli’s als Palestijnen, totaal geen begrip is voor de gevoelens van de andere zijde. Vaak als ik met mensen sprak, verzandde de discussie in een relaas van de verschrikkelijke omstandigheden waarin zij moeten leven en ontelbaar veel voorbeelden van incidenten.

Ik zag en zie dit soms ook bij mezelf gebeuren. Na een tijdlang in Palestina geweest te zijn vond ik het erg moeilijk om begrip op te brengen voor Israëli’s. Ik zag mijn vrienden in Palestina dag in dag uit lijden, ik voelde hun verdriet en pijn. Het wekt een ontzettende boosheid op die moeilijk te onderdrukken is en waarin elke nuance verdwijnt. Ik was boos op alle Israëli’s. Een ontzettend enge en verwerpelijke gedachte, die ik niettemin voelde.

Dit is precies wat er gebeurt in zowel Israël als Palestina. Het zijn landen met ongelofelijk veel fysieke maar vooral ook psychologische muren. Beide groepen leven dagelijks onder grote stress en angst en voelen zich ontzettend onrechtvaardig behandeld. Door deze stress en angst verdwijnt alle nuance en worden ze gevangenen van hun eigen radicale visies. Ze zien zichzelf en iedereen uit hun directe omgeving als slachtoffer en bestempelen de complete andere zijde als dader.

Het is een generalisatie die leidt tot een totaal gebrek aan empathie en een totale dehumanisering. Zo kan het zijn dat er op de markt in Bethlehem het boek Mein Kampf wordt verkocht. En ik sprak Palestijnen die verklaarden het liefst alle Joden in zee te zien verdwijnen. Het zijn geen radicale terroristen die deze dingen zeggen. Een leraar in een vluchtelingenkamp, een student Engels, gewone mensen die een normaal leven willen.

Op het moment dat ik dit schrijf is er een grote demonstratie op de Jaffa-straat in Jeruzalem waar honderden Israëli’s leuzen schreeuwen als ‘dood aan alle Arabieren’. Zoals NOS-correspondent Monique van Hoogstraten verklaarde: ‘Er is een enorme haat tegen Palestijnen losgekomen, niet alleen tegen Hamas. Dat is bijna niet te beschrijven. Ik sprak gisteravond iemand die zei: ‘dit zijn geen mensen, dit zijn onmenselijke wezens vermomd als mensen’.’

In Israël en Palestina heb ik veel geleerd over mensen. Ik heb gezien wat extreme omstandigheden met ontzettend aardige en gastvrije mensen kunnen doen. Ik heb geleerd wat het met mij doet. Het is ontzettend moeilijk om empathisch en genuanceerd te blijven in extreme omstandigheden, zeker als je vanaf je geboorte in deze angst en onzekerheid leeft.

De weg van haat en wraak is makkelijk. De weg van begrip, vergeving en liefde is ontzettend zwaar, en toch is dit de enige oplossing. Het is onvoorstelbaar moeilijk maar het is niet onmogelijk. Er zijn genoeg mensen die dat bewijzen. Conflicten kunnen niet simpelweg worden opgelost door vredesbesprekingen of andere van boven opgelegde beslissingen. Uiteindelijk zullen de Palestijnen en Israëli’s het toch met elkaar moeten doen. Het is een langzaam complex proces van ontmoeting, dialoog, jezelf begrijpen, proberen de ander te begrijpen en vast nog heel veel andere factoren. Misschien is het onmogelijk maar het is denk ik de enige manier en er rest ons niks anders dan het te proberen.

Benjamin Baars is het afgelopen jaar drie maanden in Israël en Palestina geweest, waarbij hij vrijwilligerswerk heeft gedaan bij de Tent of Nations.

“Arabieren haten is geen racisme, maar waarden! Israël eist wraak”

Steen bij de Tent of Nations