logo

Blog: De Israëlische verkiezingscampagne

24-02-2015 20:34

De verkiezingen voor de 20ste Knesset (het Israëlische parlement) zullen gehouden worden op 17 maart 2015. Het betreft vervroegde verkiezingen, een gevolg van de grote onenigheid tussen de huidige coalitiepartijen. Israël bevindt zich in een bijzondere situatie - de verkiezingen in maart kunnen een echte mogelijkheid bieden voor politieke verandering, met een nieuwe Israëlische generatie die langzamerhand politiek actief wordt en verandering kan bewerkstelligen. Daarnaast zorgen de 26 zetels in de peilingen voor de gemengde lijst van de Arbeiderspartij (Avoda) en Ha’tnua, genaamd de ‘Zionistische Unie’, voor een gevoel dat Israël een periode van verandering doormaakt.

Als je zo het publieke debat volgt lijkt het alsof we te maken hebben met een ideologische strijd tussen het ‘nationale blok’ aan rechterzijde en het ‘zionistische blok’ aan linkerzijde, alsof de twee tegenovergesteld zijn aan elkaar. Onder de Israëlische partijen is er ondertussen onenigheid over waar de verkiezingen in maart nou precies over gaan.

Naftali Bennett, de partijleider van HaBayit HaYehudi (het ‘Joodse Huis’) zegt dat de kiezer moet kiezen tussen “zij die zich verontschuldigen” en “zij die trots zijn”. Moshe Kahlon, de oprichter van de nieuwe partij Kulanu, zegt dat de verkiezingen niet gaan om een “links” versus “rechts”, maar om “zij die sociale rechtvaardigheid voorstaan” en “zij die alleen handelen uit egoïsme”. Isaac Herzog en Tzipi Livni, de leiders van de Zionistische Unie, zeggen dat de verkiezing gaat tussen “Zionisten” en “extremisten”. Aryeh Deri, leider van de Sefardische Shas-partij, stelt dat de samenleving moet kiezen tussen “beleid dat rekening houdt met de onderklasse” en “beleid voor de midden- en hogere klassen”. Avigdor Lieberman, leider van Israel Beiteinu, probeert de kiezer ervan te overtuigen dat het gaat tussen “pragmatisme” en “losstaan van de werkelijkheid”. Tenslotte richt Benjamin Netanyahu zich op nationale veiligheid, en benadrukt hij dat er bij de kandidaten voor de nieuwe Israëlische regering een onderscheid gemaakt moet worden tussen “degene die de ervaring hebben” en de “amateurs”.

Zoals in elke politieke campagne proberen de kandidaten van alle partijen hun populariteit te vergroten en het vertrouwen te winnen door propagandacampagnes, humor en slogans. De videoclips die in de afgelopen weken, door alle partijen, naar buiten werden gebracht zijn een mix van satire en grappen, veelbesproken op social media.

Tijdens deze verkiezingen speelt vooral YouTube een grote rol. Sommige van de clips zijn zo grappig dat je soms vergeet wat nou precies het doel ervan was. Wat vooral zichtbaar is, is het “gevecht” onder de partijen over wie nou de echte Zionist is, en wat het betekent om Zionist te zijn, zoals te zien is in de campagne van de Zionistische Unie. De linkse Meretz-partij heeft haar hele partij laten dansen in een wat vreemde video - vooral partijleider Zehava Gal-On valt op. Ook Likoed gebruikt humor als strategie, en bracht een korte video naar buiten met Benjamin Netanyahu als leraar op een peuterschool die babysit op de leiders van de Zionistische Unie - een metafoor om de zwakheden van Tzipi Livni en Isaac (“Buji”) Herzog te vergroten, en om de moeilijkheid te laten zien om met de Zionistische Unie samen in een coalitie te zitten.

Kennelijk nog een grote acteur die meedoet aan deze verkiezingen is de leider van het rechtsreligieuze Het Joodse Huis, Naftali Bennett, die ervoor heeft gekozen het Israëlisch-Palestijnse conflict af te schilderen als een ongeneeslijke ziekte, en beweert dat hij de enige dokter is die voor genezing kan zorgen. Yair Lapid, leider van Yesh Atid, een partij die de seculiere middenklasse vertegenwoordigt, heeft besloten meer serieus en met een stuk minder humor over te komen en richt zich op de kiezers door in clips uit te leggen hoe overheidsgeld verkwist wordt. En zo zijn er meer - clips van Shas, Israel Beitenu en anderen.

Maar wat zal nu de uitkomst zijn van deze verkiezingen? 

In een parlementair systeem zoals de Israëlische zie je dat de grootste partij een onderhandelingsvoordeel heeft, om ook de leidende rol te hebben in de nieuwe regering. Peilingen laten winst voor de Zionistische Unie zien, maar het rechtse blok is nog altijd erg sterk. Zelfs al zou de Zionistische Unie de verkiezingen winnen dan zou zij grote problemen hebben met het vormen van een sterke coalitie. Als ik heel eerlijk ben, ben ik weinig optimistisch over de komende verkiezingen. Ik ben er niet zeker van dat er makkelijk verandering zal komen, ook al lijkt verandering in de lucht te zitten.

Waarom? Ik geloof dat deze keer de aankomende verkiezingen voorbijgaan aan de normale Israëlische debatten over rechts en links, of over “nationale veiligheid” en “welvaartsstaat”. Het gaat om kiezen voor de huidige status quo, of voor het maken van een echte verandering in de Israëlische politiek-sociale sfeer.

Ronie Barel verhuisde van Israël naar Nederland en is blogger bij Nieuwwij.nl en Een Ander Joods Geluid.