logo

Blog: Bernie Sanders en de Joodse olifant

18-04-2016 16:53

Lange tijd was het ‘the elephant in the room’, de Joodse achtergrond van de Amerikaanse presidentskandidaat Bernie Sanders. Was de 74-jarige presidentskandidaat net zo progressief als het zou gaan om Israël? Zou hij hierover net zo als zijn ideeën omtrent de welvaartsstaat en de bancaire sector aanspraak vinden bij de zogeheten ‘millennials’? Zoals de Amerikaanse hoogleraar en activist Norman Finkelstein schreef in zijn boek ‘Knowing Too Much’, is de steun voor Israël onder zowel Joodse als niet-Joodse jongeren razendsnel aan het afnemen. De reden hiervoor is simpel: jongeren die zich identificeren als liberaal dan wel progressief, kunnen de bijbehorende waarden niet vereenzelvigen met het beleid van Israël. In het bijzonder de ronduit openlijk racistische elementen in de voorgaande en huidige rechtse regeringen maken dit moeilijk.

Toen de pro-Israël lobbyorganisatie AIPAC eind maart van dit jaar zijn jaarlijkse conferentie hield, waren alle Amerikaanse presidentskandidaten aanwezig - behalve Bernie Sanders. Hij gaf er de voorkeur aan om campagne te voeren in de staat Utah. Wederom een tactische zet om het onderwerp Israël te vermijden, zo werd er in de Amerikaanse media gesuggereerd. De onafhankelijke senator van Vermont besloot echter wel een grote speech te geven met als onderwerp Israël en, ongekend voor een Amerikaans politicus, de Palestijnen.

AIPAC zal achteraf blij zijn geweest niet in te zijn gegaan op het aanbod van Sanders om deze speech integraal uit te zenden tijdens hun conferentie. Waar de andere presidentskandidaten de bekende riedel afspeelden over onvoorwaardelijke steun aan bondgenoot Israël, koos Sanders er juist voor het gebruikte geweld in Gaza tijdens de zomer van 2014 door Israël te bestempelen als disproportioneel. Daarnaast noemde Sanders de voortdurende bouw van nederzettingen in de Westbank een bedreiging voor Israëls veiligheid en pleitte hij voor de ontmanteling van de bestaande nederzettingen. Een analyse die gedeeld wordt door de voormalige directeuren van de Israëlische veiligheidsdienst Shin Beth, zoals te zien viel in de voor een Oscar genomineerde documentaire ‘The Gatekeepers’.

Sanders hekelde in zijn speech ook de houding van AIPAC aangaande de nucleaire deal tussen de VS en Iran. Sanders, fervent voorstander van de deal, kreeg hiervoor al eens het verwijt van zijn tegenkandidaat voor de democratische nominatie Hillary Clinton dat hij de veiligheid van Israël te grabbel gooit.

Sanders, op zijn beurt, zette de tegenaanval in tijdens een CNN-debat op 14 april jongstleden in het kader van de New Yorkse voorverkiezing. Waarom had de voormalige ‘secretary of state’ nauwelijks de behoeftes van de Palestijnen genoemd in haar speech op de AIPAC-conferentie? Er zal nooit vrede komen als de Amerikaanse regering geen eerlijke rol speelt en erkent dat er serieuze problemen zijn onder en voor Palestijnen. Er komt een tijd, zo betoogde de in Brooklyn opgegroeide senator, dat we moeten erkennen dat Netanyahu niet altijd gelijk heeft.

Natuurlijk zijn de opmerkingen van Sanders vrijblijvend en niet zaligmakend. Nergens blijkt uit zijn toespraken of opmerkingen dat hij een strategie heeft om vrede in het Midden-Oosten ook daadwerkelijk dichterbij te brengen. Het is echter al een vooruitgang dat een Amerikaanse politicus openlijk kritiek uitoefent op Israël, zonder dat dit gelijk zijn politieke doodsteek betekent. ‘Freedom of Speech at last’.

Simcha de Vries is vrijwilliger bij Een Ander Joods Geluid.