logo

De afwezigheid van recht in Palestina

01-06-2016 16:29

Op donderdag 19 mei hield directeur Hagai El-Ad een lezing over zijn werk bij B'Tselem, het Israëlische informatiecentrum voor mensenrechten in de bezette gebieden. De lezing werd georganiseerd door gate48, platform voor kritische Israëli's in Nederland. Onderwerp van de avond: de permanente bezetting van de Palestijnse gebieden door de Israëlische staat. De staf van Een Ander Joods Geluid was aanwezig en doet verslag.

B'Tselem
El-Ad maakt een ingetogen indruk als hij vertelt over zijn carrière als mensenrechtenactivist, waarvan de laatste twee jaar in zijn huidige rol. B'Tselem werkt met een team van vrijwilligers, waaronder ruim 200 Palestijnen.

Het doel van de organisatie is om de Israëlische regering en bevolking te laten zien en lezen op welke manieren mensenrechten in de bezette gebieden worden geschonden. Dit doet B'Tselem onder andere door getuigenverklaringen te verzamelen, continu onderzoek te doen en informatiemateriaal gratis ter beschikking te stellen. Het hoopt hiermee de wijdverbreide ontkenning van de bezetting onder Israëli's aan te pakken en mensenrechten te promoten. Dit kan alleen door het Israëlische beleid te veranderen, zodat iedere burger wordt beschermd volgens het internationaal recht. 

Mensenrechtenschendingen
El-Ad licht toe op welke manier Israël ongestraft internationaal recht schendt en dat bovendien verdoezelt. Hij beschrijft hierbij concrete acties, zoals de vernietiging van Palestijnse huizen door het Israëlisch leger, of nachtelijke huiszoekingen bij onschuldige Palestijnse families. Duidelijke voorbeelden van mensenrechtenschendingen in de bezette gebieden, inderdaad. Volgens El-Ad is er echter iets verontrustenders aan de hand, iets waarover we in de media zelden informatie krijgen. Hij heeft het niet over de aanwezigheid van onrecht, maar juist over de afwezigheid van recht. Dit zijn twee kanten van dezelfde medaille, met als groot verschil dat de 'afwezigheid van recht' geen interessant beeld- of tekstmateriaal oplevert. 

Twee voorbeelden
1. Een Israëlische soldaat kan op ieder gewenst moment een Palestijns huis binnendringen, wat regelmatig 's nachts gebeurt. Vooral de continue angst voor het feit dát het kan gebeuren houdt de Palestijnse bevolking in bedwang. We hebben het dan niet slechts over Palestijnen die daadwerkelijk wat op hun kerfstok hebben – ieder huis kan doelwit worden van een zogenaamde oefening.

2. Het dorp waar je woont wordt als 'illegaal' bestempeld, met als gevolg dat de huizen worden afgesloten van water en elektriciteit. De nabijgelegen nederzetting heeft daarentegen overvloedig toegang tot beide. Vervolgens wordt er een 'vernietigingsbevel' uitgeschreven, maar daar staat geen datum op. Of het leger dus met bulldozers voor je huis verschijnt over twee weken of over twintig jaar, dat kun je niet weten.

Democratie?
In 1967 begon Israël met de 'tijdelijke' bezetting van de Palestijnse gebieden. Gezien de politieke omstandigheden van dat moment net na de Juni-oorlog, was dit niet eens zo vreemd, zo zegt El-Ad. Het alternatief was in het geheel geen landsbestuur. Maar wat is tijdelijk? We naderen de halve eeuw, en de bezetting wordt steeds minder tijdelijk. Afspraken worden geïnstitutionaliseerd waardoor ze steeds moeilijker terug te draaien zijn, zoals het stemrecht voor Israëli's die in nederzettingen wonen. Waar zij in de beginjaren van de bezetting nog naar de andere kant van de Groene Lijn reizen, hoeven zij sinds de jaren '70 de nederzetting niet meer te verlaten om te stemmen. De Palestijnen hebben het nakijken.

Een permanente bezetting
Israël vindt zichzelf een democratie. De vraag is wat een democratie waard is als een groot deel van de bevolking geen zeggenschap heeft over zijn eigen toekomst. Palestijnen worden ontzegd van hun recht om te stemmen, wat hen weerhoudt van een primair mensenrecht. Als Israël daadwerkelijk een democratie is, dan zouden ook de Palestijnen een stem hebben. Maar de rechten van de Palestijnen worden op meerdere fronten geschonden. De bezetting van de Palestijnse gebieden is namelijk in strijd met het internationaal recht. Illegale huiszoekingen, vernietigingsbevelen en constante dreiging vinden dagelijks plaats onder de paraplu van een illegale bezetting. Meer en meer lijkt de 'tijdelijke' situatie dus op een permanente bezetting, wat Israël niet in een goed licht plaatst. Want, zo zegt El-Ad, mensenrechten zijn van nature universeel. Israël brengt zichzelf schade toe door hier geen acht op te slaan.

Motivatie
Op de vraag wat B'Tselem motiveert, ondanks voortdurende tegenwerking door eigen regering en verschillende (internationale) organisaties, zegt Hagai El-Ad het volgende: “Als er een kans is van 1% dat we een Palestijns huis of een Palestijnse familie kunnen redden, dan zeggen wij daar geen nee tegen. Natuurlijk zijn we ons bewust van de beperkingen van ons werk. Maar dit is wel de werkethiek van mij en mijn collega's.” El-Ad is welbespraakt en houdt zijn antwoorden diplomatiek. Begrijpelijk, vinden wij. Het zou funest zijn als een argument niet goed wordt begrepen. Het geringste misverstand kan er al voor zorgen dat een organisatie verkeerde media-aandacht krijgt, zoals onlangs bij Breaking the Silence het geval was. Deze organisatie wordt onder druk gezet door de Israëlische regering om identiteiten bekend te maken van ex-soldaten die anonieme getuigenissen hebben afgelegd over hun tijd in het leger. Gegeven de huidige situatie in Israël, waarin veel organisaties die zich hard maken voor mensenrechten in Israël en de Palestijnse gebieden onder vuur liggen, heeft ook B'Tselem nog een lange weg te gaan. 

Hart onder de riem
Tijdens de lezing van Hagai El-Ad merken wij dat er ook vanuit het publiek in Nederland behoorlijk wat kritische vragen zijn over het werk van B'Tselem, en er wordt hier en daar zelfs een agressieve houding aangenomen. Wij hebben hier onze vraagtekens bij. B'Tselem is een Israëlische organisatie van mensen die zich inzetten om gelijke rechten te krijgen voor Palestijnen, in een politieke sfeer die dit vrijwel onmogelijk maakt. Als wij hun werk al niet goed genoeg vinden, wat dan wel? EAJG wil Hagai El-Ad, B'Tselem, Breaking the Silence en alle andere organisaties die zich inzetten voor rechtvaardigheid in Israël en de Palestijnse gebieden, een hart onder de riem steken. Wij hebben hen nodig om het democratische karakter van Israël veilig te stellen en aan onze joodse kernwaarden recht te doen.