logo

Invoering Transparantie-wet zorgelijk

10-08-2016 08:59

In februari 2016 publiceerden we de factsheet ‘Israëlische mensenrechtengroepen onder druk: de Transparantie-wet.’ Een Ander Joods Geluid hoopte toen dat deze wet er niet zou komen, maar op maandag 11 juli heeft de Knesset, ondanks kritische geluiden uit de EU en de VS, de Transparantie-wet toch aangenomen. EAJG is niet tegen transparantie, maar wel als alleen de kritische NGO’s zich moeten verantwoorden.

Transparantie-wet
De Transparantie-wet richt zich op NGO’s die meer dan de helft van hun geld ontvangen van buitenlandse overheden (zoals de EU of Europese overheden) en dus niet van particulieren. Deze NGO’s moeten voortaan tijdens evenementen en in publieke activiteiten rapporteren dat ze gefinancierd worden door buitenlandse overheden. Dat is in principe niets nieuws, er bestonden allang regels over het verplicht rapporteren over financieringen uit het buitenland. De wet stigmatiseert vooral linkse NGO’s, omdat deze grotendeels gefinancierd worden door buitenlandse overheden en rechtse NGO’s gemiddeld 95% van hun geld ontvangen van particulieren. Deze linkse NGO’s spreken zich kritisch uit over Israël en zijn daardoor niet geliefd in de Knesset.

Badge voor linkse, kritische NGO’s
Het opvallende is dat de Transparantie-wet organisaties niet verplicht open te zijn over hun particuliere donaties. De scheiding tussen linkse en rechtse NGO’s wordt daardoor nog scherper. De Minister van Justitie Ayelet Shaked (van Het Joodse Huis) wilde ook een badge met financieringsinformatie invoeren die de leden van NGO’s moeten dragen als ze in het openbaar optreden. De invoering van die badge is nog niet goedgekeurd, maar door de toenemende weerstand onder politici en het publiek tegen kritische geluiden, kan dat zo maar gebeuren.

Verschillende geldstromen
Het trieste feit is dat Israël veel geld ontvangt uit het buitenland, maar dat slechts een minuscuul deel daarvan naar kritische NGO’s gaat en dat precies die NGO’s onder vuur liggen. Israël ontvangt jaarlijks voor miljarden dollars militaire steun van de VS in de vorm van wapenleveranties en toegang tot bepaalde technologieën. Dat zijn geen donaties in de strikte betekenis van het woord, maar in feite is er wel sprake van financiële steun. Er wordt momenteel onderhandeld over een nieuwe langjarige ondersteuningsovereenkomst tussen Israël en de VS. Hiernaast komen er van allerlei kerken en christelijke en joodse zionistische organisaties geldbedragen Israël binnen. Uit allerlei landen, waaronder Nederland en de VS. Een derde geldstroom is het investeringsgeld van buitenlandse bedrijven in Israëlische bedrijven, waarvan de herkomst niet altijd eenvoudig te achterhalen is. Een vierde stroom betreft gelden die via  buitenlandse NGO’s worden betaald aan Israëlische en Palestijnse partnerorganisaties. De buitenlandse NGO’s verwerven hun budget uit particuliere giften, overheidssubsidies en grote giften zoals van de loterijen. Hoe hoog die bedragen precies zijn, blijft onduidelijk, want de geldstromen zijn namelijk niet transparant. Dat kritische NGO’s moeten rapporteren over het geld van buitenlandse overheden is vreemd, omdat het zoals gezegd maar een klein percentage is van het gehele bedrag dat jaarlijks naar Israël gaat.

Een Ander Joods Geluid
Een Ander Joods Geluid ziet het aannemen van de nieuwe Transparantie-wetgeving als de zoveelste stap in het knevelen van het openbare debat en de vrije meningsuiting in Israël. Als de wet daadwerkelijk transparantie moet bieden, zouden ook particuliere donaties gerapporteerd moeten worden. Een zogeheten Transparantie-wet is er toch voor de transparantie?