logo

Twee jaar na de laatste Gaza-oorlog: Nog steeds ellende

12-08-2016 12:01

Het is alweer twee jaar geleden dat Gaza onder vuur lag en dat Israël Operatie ‘Protective Edge’ startte. Een zomer met een rouwrandje. Letterlijk, want de oorlog kostte 2100 Palestijnen en 73 Israëli’s het leven en er waren meer dan 10.850 gewonde Palestijnen naast ruim 500 gewonde Israëli’s. Het Israëlische leger verwoestte meer dan 17.000 gebouwen in Gaza, waardoor duizenden mensen hun huizen verloren. Hoe gaat het twee jaar later met Gaza? Zijn de huizen weer opgebouwd? Is de rust weergekeerd? We spraken met PhD-student Motasem uit Gaza en met kunstenares en advocate Ingrid Rollema die begin augustus 2016 terugkeerde uit Gaza.

Primaire levensbehoeften
Volgens de Verenigde Naties (VN) is er sprake van armoede als mensen niet in hun eerste levensbehoeften kunnen voorzien. Die primaire levensbehoeften bestaan uit: schoon drinkwater, voedsel, kleding, huisvesting en gezondheidszorg. Helaas zijn dit vijf zaken die in Gaza niet bepaald in ruime mate aanwezig zijn. Al in 1950 richtten de VN de UNRWA (United Nations Relief and Works Agency) op om Palestijnse vluchtelingen humanitaire hulp te bieden en te voorzien in deze primaire levensbehoeften. Het probleem is dat de UNRWA in Gaza geen politieke macht heeft, en het verbeteren van de huidige omstandigheden haar bijna onmogelijk wordt gemaakt. Wereldwijd stuiten hulporganisaties op hetzelfde probleem.

Het is moeilijk om Gaza binnen te komen. Het lukte Ingrid Rollema wel. Ze is één van de oprichtsters van de Hope Foundation en probeert getraumatiseerde en gehandicapte kinderen in Gaza te helpen, met behulp van kunst en cultuur. “De mensen die ik in Gaza ontmoet, zijn altijd hartelijk, dankbaar en gastvrij en ze pakken hun leven telkens weer op. Maar hoe ze dat doen met zo weinig om van te leven?!”

Schoon drinkwater
Motasem komt uit Gaza-Stad en woont momenteel in Nederland. Hij is bezig met zijn PhD en houdt zich onder andere bezig met watertechnologie. Hij reageert verrukt op het voorstel aandacht te besteden aan Gaza. “Ik merk iedere dag weer dat in Nederland bijna niemand weet hoe Gaza er nu echt aan toe is. Een voorbeeld daarvan is de kennis over drinkwater”, zegt Motasem, “als het zo doorgaat, heeft Gaza in 2020 0% schoon drinkwater.” De VN voorzien dat Gaza in 2020 wat dit betreft al onbewoonbaar zal zijn. Mensen drinken noodgedwongen vervuild drinkwater, waar ze ziek van worden. Er waren plannen om met steun van Europa een ontziltingsproject te starten, maar daar is niets van terecht gekomen. Ondertussen blijft er steeds minder schoon drinkwater over.

Voedsel
Exporteren vanuit Gaza is onmogelijk, dus er zijn weinig inkomsten om van te leven. Wat de import betreft, “we krijgen wel producten uit Israël binnen, maar nooit genoeg voor alle 1.800.000 inwoners van Gaza”, vertelt Motasem. Driekwart van de bevolking is voor voedsel afhankelijk van hulpinstanties. Ook Rollema reageert gefrustreerd, “Gaza ligt pal aan zee, maar vissers krijgen zo weinig ruimte om te vissen dat ze nu naast de zee kweekbassins maken. Wat dat betreft geven Gazanen niet snel op en verzinnen ze continu nieuwe oplossingen, maar het is toch volstrekt idioot!” “Ik hoorde dat ze een controlepost willen maken aan de Gazaanse kust om alle boten met hulpgoederen extra te controleren waardoor vissers nog minder ruimte overhouden”, voegt Motasem schouderophalend toe. “Eigenlijk is het allemaal uitzichtloos, maar ik blijf hopen op een betere toekomst.”

Kleding
Met de hulp van instanties voor noodhulp zoals Unicef en Rebuilding Alliance, komt er zo nu en dan wat kleding binnen in Gaza, maar wederom lang niet genoeg voor zoveel mensen. Het is in elk geval eenvoudiger om Gaza van kleding te voorzien, dan van bouwmaterialen.

Huisvesting
Bouwmaterialen komen nauwelijks de grens over. Israël is bang dat Hamas misbruik maakt van de materialen en dat er tunnels van worden gebouwd of Israël keurt de import van bouwmateriaal om onduidelijke redenen af. “Dankzij de hulp van Qatar zag ik mooie, brede wegen en het meeste puin was redelijk opgeruimd. Ze hebben ook flink wat nieuwe panden gebouwd, maar ze zijn er nog lang niet”, vertelt Rollema. Er werden in 2014 meer dan 17.000 gebouwen verwoest, waaronder een groot aantal woningen. 75.000 mensen hebben twee jaar later nog altijd geen huis.

“Ze gebruiken het puin van de bombardementen om de boel op te bouwen”, vertelt Rollema, “maar gebombardeerde steunbalken en andere gebruikte materialen zijn vaak niet stevig genoeg en in de winter is het overal veel te koud.” Motasem maakt zich eveneens zorgen over de bouw van nieuwe huizen. “Veel mensen slapen in de scholen, omdat ze nog steeds geen huis hebben. We zouden in Gaza geld krijgen uit het buitenland om de boel weer op te bouwen, maar van het beloofde bedrag heeft Gaza nog geen 20% gekregen.”

Gezondheidszorg
Ook de gezondheidszorg is niet op orde. “Ziekenhuizen hebben de juiste apparatuur niet meer in huis en de medicijnen die er zijn, zijn veelal over datum”, zegt Motasem. “Ingewikkelde operaties moeten in Israëlische ziekenhuizen gedaan worden, maar het verkrijgen van toestemming daarvoor lukt meestal niet,” legt hij uit. De bombardementen veroorzaakten duizenden slachtoffers, dus ziekenhuizen zijn van levensbelang. Maar ook zonder die bombardementen natuurlijk. Een ander probleem is dat er in de zomer maar 3 à 4 uur stroom is per dag, waardoor servers en apparatuur telkens uitvallen. “Zonder elektriciteit kom je nergens, bovendien is die elektriciteit er vaak alleen ’s nachts”, vertelt Rollema. “Ik kan door het gebrek aan stroom nauwelijks met mijn eigen familie communiceren. En ja… ik kan ook niet tussendoor naar huis, want ik word niet zomaar binnengelaten”, mijmert Motasem.

“Wat heeft Gaza nodig?”
“Vrijheid.” Motasem reageert zonder nadenken. Ook Rollema antwoordt resoluut. “De blokkade moet weg.” Twee jaar na Operatie ‘Protective Edge’ lijkt het in Gaza alleen maar slechter te gaan. Er is geen toekomstperspectief, er is veel leed en Gazanen zitten in alle opzichten gevangen. “Strijden voor vrijheid kan alleen door de Israëlische politiek onder druk te zetten”, zegt Motasem. Dat bevestigt Rollema, “wat dat betreft is BDS (Boycot, Desinvesteren en Sancties) helemaal niet zo’n gek idee.” “We moeten in Nederland in elk geval hoop blijven houden en we moeten blijven strijden voor vrijheid. Dat is het enige wat we nu kunnen doen. Ook in Gaza,” zegt Motasem die tegelijkertijd zijn ogen neerslaat. Het blijft een schrijnende combinatie: uitzichtloosheid en eindeloze hoop.

Leestip: www.hope-foundation.nl/weblog/