logo

Hoe invloedrijk is BDS nu eigenlijk?

13-10-2016 15:25

Het was een volle bak in De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Samen met De Nieuwe Liefde en de Leonhard-Woltjer Stichting organiseerde Een Ander Joods Geluid op vrijdag 7 oktober 2016 het jaarlijkse debat over Israël-Palestina. De avond stond in het teken van ‘How to (not) boycott Israel.’ Sprekers waren Samer Abdelnour, Palestijnse wetenschapper werkzaam aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, Farid Esack, Zuid-Afrikaanse hoogleraar theologie in Johannesburg die een belangrijke rol speelde in de BDS-beweging van Zuid-Afrika en Norman Finkelstein, Amerikaans politicoloog en publicist. De avond werd geleid door Paul Aarts, Midden-Oostenexpert aan de Universiteit van Amsterdam. Voorzitter van Een Ander Joods Geluid Jaap Hamburger opende de avond en de bezoekers sloten de avond af met een vragenvuur.

Bekijk hier een opname van de hele avond.
 

Samer Abdelnour
Samer Abdelnour, wetenschapper in hart en nieren, richtte zich op de beweegredenen van Palestijnen om BDS in te zetten. Abdelnour zei zelf geen deel uit te maken van de beweging, maar verdiept zich er wel al jaren in. Hij benadrukte dat BDS geen nieuwe strategie is binnen Israël en Palestina. Begin vorige eeuw boycotten Palestijnen producten uit de eerste nederzettingen. Andersom vermeden zionistische handelaren producten uit het mandaatgebied Palestina. En nu zetten de Palestijnen BDS opnieuw in om een aantal redenen:

1. Het is een geweldloze strategie;
2. Het is makkelijk uit te voeren;
3. BDS schudt mensen wakker;
4. BDS maakt duidelijk dat Palestijnen ook gewoon thuis horen in het gebied;
5. Palestijnen leven in onderdrukking en kunnen daarom geen ander alternatief meer bedenken om in te zetten tegen de bezetting, “maar”, zei Abdelnour, “nieuwe alternatieven zijn nog altijd welkom.” Het ontkennen en ruïneren van de Joodse staat is volgens hem absoluut geen doel van BDS. “Het is puur bedoeld om invloed uit te oefenen op de politiek van Israël.”

Farid Esack
Farid Esack speelde een grote rol in de Zuid-Afrikaanse BDS-beweging. Paul Aarts introduceerde hem dan ook als ‘anti-apartheidsveteraan’. Esack sprak op vurige toon, met rollende r over apartheid, racisme en vrijheid. De situatie in Palestina gaat hem aan het hart, omdat hij als geen ander weet hoe het is om ‘minder waard te zijn’. Anderen vertellen jou wie je moet zijn, want er is geen plek voor jouw identiteit. “Zo werkt het niet, vrijheid moet er voor iedereen zijn”. De Anti-Apartheid Beweging van Zuid-Afrika gebruikte BDS als strategie en tactiek, mét succes. Onder anderen door sleutelfiguren als Mandela en door massale steun uit het buitenland. Of de Palestijnse BDS-beweging nu al succesvol is, betwijfelt hij. Mensen verwachten een strijdende meute met een sterke, karakteristieke leider aan kop. En dat is nu precies wat er bij de Palestijnse BDS-beweging ontbreekt. “Het lijkt wel of Palestijnen niet volmaakt genoeg zijn om BDS te mogen inzetten, mensen wachten op een nieuw Mandela- of Gandhi-figuur, terwijl Palestijnen een duidelijke boodschap willen overbrengen, met of zonder Mandela-figuren: We willen vrijheid.” Dat is iets wat ook Samer Abdelnour aanstipte. “Wij Palestijnen moeten ons tot de dag van vandaag bewijzen.” Om de wereld te laten zien dat Palestijnen toch ook écht mensen zijn en dat de bezetting dus écht niet oké is. “Onderdrukking is nooit goed, net zoals we racisme in geen enkele vorm mogen tolereren, of het nu om antisemitisme gaat of een andere vorm van racisme,” benadrukte Farid Esack. BDS heeft volgens hem niets te maken met morele principes. BDS is een tactiek en een strategie.

Norman Finkelstein
Maar die strategie is volgens Norman Finkelstein geen succesvolle optie voor Palestina. De BDS-beweging in Zuid-Afrika was een massabeweging, waarbij miljoenen mensen betrokken waren. De BDS-beweging in Palestina is volgens Finkelstein niet effectief. Het enige resultaat dat de beweging nu boekt, is dat de NGO’s elkaars petities tekenen. Israël reageert in de media gechoqueerd, “maar dat doet Israël altijd, Israël ziet alles als een ‘existential threat’”, zei Finkelstein. Mensen spreken over ‘een Palestijnse maatschappij die met behulp van BDS opkomt tegen de bezetting’, maar die Palestijnse maatschappij bestaat volgens Finkelstein niet. Palestijnen wonen verdeeld in Gaza, op de Westbank en in andere landen. De verschillende groeperingen kunnen nauwelijks met elkaar communiceren. Pas als de blokkade wordt opgeheven, kan er ‘misschien’ een maatschappij ontstaan. Volgens Finkelstein is het probleem dat Palestijnen en steunende NGO’s de nadruk niet leggen op het internationaal recht. Vooralsnog maakt Israël misbruik van het internationaal recht. Na de Balfour-verklaring en na de VN-Verdelingsresolutie kijkt de wereld toe hoe Israël met de afspraken aan de haal gaat. En de internationale politiek doet er niets aan. “Anno 2016 moet je de focus op internationaal recht leggen om de aandacht te krijgen.”

BDS werkt?
Samenvattend kunnen we stellen dat we de Zuid-Afrikaanse Anti-Apartheid Beweging niet kunnen vergelijken met de Palestijnse BDS-beweging. Een massabeweging versus een microbeweging. Een grensoverschrijdende volksopstand tegenover een versplinterde bevolking. Samer Abdelnour reageerde ietwat gekrenkt: “je creëert niet in een dag een massabeweging, dat heeft tijd nodig”. Ook Farid Esack reageerde fel op Finkelstein: “In Zuid-Afrika hielden we ons niet bezig met het internationaal recht, we kwamen puur op tegen racisme.” En ook Finkelstein verhief z’n stem (maar dan op z’n Amerikaans): “het conflict is inderdaad vreselijk,” concludeerde hij, “maar de invloed van BDS, de Palestijnen en de betrokken NGO’s is nu nog niet effectief. De taal om iets duidelijk te maken is veranderd. We moeten meegaan met de tijd en ons dus storten op internationale mensenrechten.”

Een Ander Joods Geluid
Hoe denkt Een Ander Joods Geluid over BDS? We schreven er al eerder een factsheet over en Jaap Hamburger opende het debat met verschillende drogredenen van de tegenstanders van BDS en hoe EAJG erover denkt. We nodigen je uit om onze gedachtegang te volgen.