Verslag van het JAZIC, het Jewish Anti-Zionist Interational Congres in juni 2026 in Dublin, door Daphne Meijer, bestuurslid EAJG
“Wij zijn vanochtend met de trein uit Belfast gekomen en wij dachten dat wij ver hadden gereisd. Maar jij komt helemaal uit Amsterdam. Ongelofelijk!” Peter de Ierse activist met wie ik in de rij sta en eerder vanochtend al had gezocht naar het hotel, kan het bijna niet bevatten. Er is een internationaal congres in Dublin, van Joodse antizionisten, en er zijn bezoekers uit het buitenland.
Wij weten dan nog niet dat later op de dag Ivan het woord zal nemen die helemaal uit Argentinië is komen vliegen, namens de Global Jews For Palestine, de wereldorganisatie van Joodse antizionistische organisaties. De Ieren zijn dolblij met het congres. Eindelijk komen de bekende sprekers uit de antizionistische wereld eens bij ze op bezoek. Ilan Pappe, de onderzoeker van de Nakba. Ramzi Baroud, de Palestijnse activist. Ronnie Barkan, de Israëlische dienstweigeraar die in ballingschap leeft. Andrew Feinstein, de ANC-strijder die voor het ANC in Zuid-Afrika in het parlement zat en die twee jaar geleden Keir Starmer uitdaagde door zich verkiesbaar te stellen in Starmers kiesdistrict in het Londense Holborn. De Ierse Senator Frances Black, die al jaren strijd voor BDS-maatregelen in Ierland. Richard Boyd Barrett, Iers parlementslid voor de People Before Profit partij, José Nivoi, leider van de Genuaanse dokwerkers met hun lange traditie van verzet, oud-ANC minister Ronnie Kasrils en – soort van als eregast – via een online verbinding ook Francesca Albanese. En nog een heleboel andere sprekers.
De meeste Ierse deelnemers zijn actief in de pro-Palestijnse solidariteitsbeweging. Er zijn vele activisten met een medische achtergrond aanwezig, die zich verenigd hebben in Irish Healthcare Workers for Palestine. Een Ierse deelneemster vertelt me later tijdens het congres dat zij jarenlang in Engeland heeft gewerkt, als een ambulanceverpleegkundige, en dat ze sinds een paar jaar terug is in Ierland en actief geworden is in de organisatie. Er wordt een online verbinding gelegd met collega’s in een ziekenhuis in Gaza, die bedanken voor de morele en materiële steun.
Als snel wordt duidelijk dat voor vele Ieren er een vanzelfsprekende solidariteit met Palestina bestaat die voortkomt uit hun eigen geschiedenis als oud-kolonie van Groot-Brittannië. Zij voelen zich enorm verbonden met de Palestijnen, die net als zij vroeger onder een bezetting leven. Een deel van Ierland is nog altijd bezet, Palestina is nog altijd bezet. De Ieren hebben zich kunnen ontworstelen aan hun bezetters, maar het was een bloedige opstand. Welke lessen trek je uit die ervaringen waar een ander iets aan heeft? De driehoek Zuid-Afrika-Ierland-Palestina is een volstrekt vanzelfsprekende voor veel aanwezigen in Dublin. De internationale boycot tegen Zuid-Afrikaanse producten startte immers in Ierland. Het thema komt steeds duidelijker naar voren: gedeelde ervaringen van verzet.
Dit zette me aan het denken: stel dat wij een congres als dit organiseerden: wat zou dan een Nederlands perspectief zijn? Het Nederlandse protestantisme en de daarbij behorende drang tot koloniseren en de laat twintigste-eeuwse overgave aan de Idee van Israël? En ons verzet daartegen? Voor zover ik weet was ik de enige aanwezige uit Nederland, dus ik heb het aan niemand kunnen voorleggen.
Surveillancemaatschappij
In de drie conferentiedagen is er veel voorbij gekomen. Er waren praktische workshops en panels waarin vooral veel informatie werd uitgewisseld. Alle plenaire sessies zijn gefilmd en zijn terug te zien op You Tube, via de website van JASIC, Jazic.org. Uit deze overvloed is te destilleren dat de strijd voor Palestina op alle schaakborden moet worden gevoerd. Alles moet gebeuren. De strijd in de rechtbank, in de politieke arena en in de supermarkt, door ons, de kleine consumenten, met een boycot van producten. Culturele boycot, verzet tegen wapenhandel, verzet tegen de import van Israëlische surveillance technologie. Veel indruk op mij maakten de panels op zaterdag: Freedom is a Verb: Taking Action Without Seeking Permission, voorgezeten door Ronnie Barkan. De sprekers brachten het hedendaagse in focus, met zowaar een verhaal met een optimistisch randje van de Genuese dokwerkers die een decennialange traditie hebben van verzet, en die sommige spullen gewoon niet vervoeren. En die internationale contacten hebben met hun collega’s over de hele aardbol. Advocate Mira Hammad, de Liverpoolse kleindochter van Palestijnse vluchtelingen, zit in het team dat in de UK de Fulton25 (https://filtonactionists.com) verdedigt. Haar verhalen over de wijze waarop pro-Palestijnse activisten de mond wordt gesnoerd met juridische maatregelen maakten me werkelijk bang. Kijk dit vooral terug en hoor dan ook iets over de Ulm 5, de vijf Duitse activisten die nu voor de rechter staan voor het binnendringen bij Elbit Systems. De beklemmende, fascinerende verhalen liepen door naar de middagsessie Standing Up to the West, voorgezeten door Wieland Hoban, de voorzitter van Jüdische Stimme für einen Gerechten Frieden. In deze sessie lag de nadruk op de Israëlische surveillancetechnologie en – wapenhandel, die uitgetest wordt op de Palestijnse bevolking in Gaza en op de Westbank, maar ook wordt doorverkocht aan regimes over de hele wereld. Een rijst een beeld op van ‘n huiveringwekkende surveillancemaatschappij, die al bestaat. De beelden waar wij tegen te hoop lopen, fungeren voor de Israëlische producenten van deze technologie als reclamefilmpjes. Ik zat te denken dat deze technologie ook gebruikt kan worden voor heel andere volkeren en bevolkingsgroepen dan de Palestijnse. En dat deze nooit in handen mag vallen van types als ons Kamerlid Ulysse Ellian, om te worden gebruikt tegen vluchtelingen en andere migranten.
Joods
De naam JAZIC begint met de letter -J-, van Jewish. Hoe stond het Joods-zijn op de voorgrond? Uiteindelijk ging het op drie momenten in het programma over Joden en hun specifieke rol in de strijd. Op de eerste dag sprak Ilan Pappe een key-note uit, waarin hij zei dat Joodse activisten twee taken hebben: de Palestijnen ondersteunen in wat zij nodig hebben, en zelf specifiek laten horen dat de Israëlische hegemonie en het Joodse meerderwaardigheidscomplex niet het jodendom zijn. Het jodendom is bezet door het zionisme, het moet worden bevrijd en – er zit niks anders op – wij moeten dat doen. Zijn speech is te zien en een verslag is ook te lezen via deze link: https://www.palestinechronicle.com/response-to-antisemitism-is-decolonization-of-palestine-pappe-on-zionism-europe-and-the-future/
Later diezelfde dag kwam het onderwerp terug in het programmapunt Breaking the Chains from Within, met Haim Bresheet-Zabner, Ronnie Barkan, Noa Avishag Schnall en Zachary Foster. Hier werden harde noten gekraakt over Joden, Israël en Joodse organisaties en ik voelde mezelf af en toe stevig mee knikken omdat ik het zo met de sprekers eens was. Kijk het gesprek vooral terug via de website Jazic.org. Op een andere manier kwamen andere Joodse geschiedenissen en toekomsten aan de orde in het programmaonderdeel SWANA, Radical Traditions: a Story of Alliances and Solidarity. Wat SWANA betekende moest ik even opzoeken, het staat voor Zuidwest Azië en Noord-Afrika. De sprekers vertelden over de clichés over Arabische Joden en de werkelijkheid van de Joodse Arabische geschiedenis en cultuur, die de staat Israël met zo’n enorm enthousiasme heeft geprobeerd te vernietigen. Mijn ogen werden geopend door de bijdrage van de vrouwelijke arts Asher Co, die voorbeelden liet zien van joods-islamitische samenwerking in West-Afrika. Ook op de site van JAZIC te vinden. Maar ook de opmerking van wetenschapster Hana Morgenstern bleef me bij, die zei dat we ons niet moeten blindstaren op de geschiedenis van de Bund, hoe relevant ook, omdat er op hetzelfde moment alleen al in Irak een grotere Joodse, antizionistische, communistische organisatie actief was.
Massabeweging
De openingswoorden van o.a. Francesca Albanese en de conclusies in het eindgesprek versterkten elkaar. Op de eerste dag klonk de aansporing om de kring groter te maken, om te proberen die medestanders te bereiken die nog niet weten dat je bestaat, en die mensen die nog wat meer informatie nodig hebben. Zorg dat je een groeiende massabeweging wordt, bent en blijft en dan hoef je het echt niet op alle punten geheel met elkaar eens te zijn. In de slotsessie keerde Ilan Pappe terug naar een eerder gesprek over de specifieke bijdrage van Joden en Israëli’s aan de bevrijding van Palestina. Die bevrijding is gaande, stelde Pappe vast, bijna als een autonoom proces. Maar Joodse en Israëlische activisten moeten zich zowel verbinden aan het grotere geheel en goed luisteren naar wat Palestijnen nodig hebben, als ook specifiek Joodse activiteiten ontplooien. Ook weer vanuit het idee dat alles noodzakelijk is, en dat je moet doen waar je goed in bent. Waarbij de essentie is dat Joodse antizionisten blijven benadrukken dat zionisme niet het enige Joodse alternatief is, geen Joodse vanzelfsprekendheid. “Er is niets Joods aan genocide.” Dat genocide niet het uiteindelijke doel is van drieduizend jaar jodendom, maar een aberratie.
Ging ik optimistisch of pessimistisch naar huis? Optimistisch vanwege de creativiteit en denkkracht van iedereen die ik had gesproken of gehoord, bijvoorbeeld van Ramzi Baroud die net een boek uit heeft. Van parlementslid Richard Boyd Barrett, een man met een andere visie dan onvermijdelijk kapitalisme en buigen voor miljardairs, die me wist te vertellen dat hij ooit nog in 1988 tulpen heeft gepeld in Noordwijkerhout. Of Ilan Pappe, die erop blijft hameren dat Israël op instorten staat.
Pessimistisch vanwege de wanhoop van sommige Palestijnse aanwezigen. Zien zij nog een toekomst? Dat is maar helemaal de vraag. Op het moment dat ik Lubna Speitan hoor zeggen: “Het is nu of nooit,” of advocate Mira Hammad: “Onze geschiedenis en cultuur moeten vastgelegd worden, voor wanneer wij er niet meer zijn,” dan huiver ik.
